3.1. Warunki rozwoju architektury w średniowieczu

Po upadku wielkiego Cesarstwa Rzymskiego oraz po okresie przejściowym, pełnym zamętu i wędrówek ludów germańskich, wykrystalizował się ostatecznie system feudalny. Ustaliły się zależności między wasalami a seniorami, stojącymi na różnych szczeblach drabiny społecznej. Epoka średniowiecza była pełna kontrastów. Dążeniu do zjednoczenia świata chrześcijańskiego przeciwstawiały się tendencje odśrodkowe, prowadzące do pogłębiania różnic między krajami, regionami, dzielnicami i państewkami feudalnymi, a co za tym idzie, także do najazdów i wyniszczających wojen. W 1054 r., nastąpiło oderwanie się Kościoła prawosławnego od Rzymu, ustalając przedział między światem bizantyjskim (greckim) a zachodnim (łacińskim). W 1439 r. w wyniku unii zawartej na soborze we Florencji tylko część Kościoła prawosławnego uznała zwierzchnictwo papieża. Trwała z różnym nasileniem walka o hegemonię między władzą świecką a Kościołem (cesarstwem a papiestwem), jednak rola Kościoła rzymskokatolickiego była dominująca w całej niemal Europie Zachodniej i Środkowej. Królował pogląd, że najwyższą wartością jest Bóg, któremu wszystko powinno być podporządkowane. Nauka, sztuka i piśmiennictwo rozwijały się głównie w ośrodkach kościelnych. Najnowocześniejsze rozwiązania konstmkcyjne i formy architektoniczne powstawały przy wznoszeniu obiektów sakralnych. Zakony benedyktynów, cystersów i dominikanów szerzyły oświatę budowlaną. Wyprawy krzyżowe organizowane od XI do XIII w. sprzyjały poznaniu wysoko rozwiniętej kultury Wschodu i przeniknięciu jej pierwiastków do architektury.

Kultura europejska, pozostając religijną, wzbogacała się zwłaszcza w XIII r. o elementy świeckie. Niespokojne czasy narzucały architekturze charakter obronny. Budowano zamki i umocnienia. Wzrost znaczenia politycznego i zamożności mieszczan wpłynął na zwiększenie liczby ufortyfikowanych miast o uregulowanym układzie ulic, z placem i siedzibą władz miejskich - ratuszem. Kwitło rzemiosło. W XIII i XIV w. powstały uniwersytety w Bolonii, Oxfordzie, Padwie, Paryżu, Cambridge, Pradze i Krakowie.

1 »