2.1. Wiadomości wstępne

Pierwsze wieki naszej ery przyniosły przełom w układzie politycznym, społecznym i światopoglądach. Osłabienie potęgi Imperium Rzymskiego, jego podział na Cesarstwo Wschodnio- i Zachodniorzymskie, wędrówki ludów, wykrystalizowanie się religii chrześcijańskiej, organizacja świata islamu i kiełkowanie ustroju feudalnego stanowiły tło dla kształtującej się w tym czasie sztuki, ciążącej początkowo ku wzorom starożytnym, potem formującej podwaliny pod nowe style królujące w średniowieczu.

Architektura okresu przejściowego była związana z nowo powstałą i rozwijającą się na terenie Cesarstwa Rzymskiego religią chrześcijańską. W okresie tym równolegle z zachodzącymi zmianami politycznymi i ekonomicznymi, rozprzestrzenianiem się religii na nowe obszary i oddziaływaniem wpływów zewnętrznych zmieniał się obraz architektury chrześcijańskiej: od ubóstwa konstrukcji i formy do przepychu i imponujących na owe czasy rozwiązań konstrukcyjnych i formalnych. Zasadnicze różnice wystąpiły między sztuką w Cesarstwie Zachodniorzymskim i Cesarstwie Wschodnio-rzymskim (Bizantyjskim).

 

2.2. Architektura okresu wczesnego chrześcijaństwa na terenie Cesarstwa Zachodniorzymskiego (II-VI w.)

2.2.1. Warunki rozwoju architektury

Warunki rozwoju architektury okresu wczesnego chrześcijaństwa na terenie Cesarstwa Zachodniorzymskiego były bardzo trudne ze względu na materialny niedostatek oraz prześladowania wyznawców nowej religii.

Rzymianie, tak często i chętnie przyjmujący cudzych bogów za swoich, nie mogli zaakceptować wiary wyznawanej przez uczniów Chrystusa. Jej idee miłości i równości uświadamiały brak moralnego prawa do grabieży, wyzysku, okrucieństw, godziły zatem w istniejący system wartości. W konfrontacji z ewangelią jaskrawię widoczny stawał się upadek moralności, rozwiązłość i okrucieństwo, którymi przesiąknięty był ówczesny Rzym. Wystarczyło to, aby prześladować chrześcijan, mimo że nie mieli oni żadnej, poza moralną, siły mogącej zagrozić porządkowi państwowemu. Prześladowania zmuszały wyznawców Chrystusa do zejścia w podziemie, w przenośni i dosłownie. Pierwszymi miejscami zebrań chrześcijan były katakumby. Stanowiły one podziemne cmentarze w postaci głęboko drążonego i rozgałęziającego się systemu korytarzy, które w pewnych odstępach rozszerzały się, tworząc krypty o kwadratowym zarysie.

1 »